Door Katja Callens
Waarom krimp je als je ouder wordt? De echte reden
Bij mijn oma stond er een streepjeslijst op de deurpost van de bijkeuken. Elk kleinkind kreeg een lijntje met een datum erbij. Wat niemand opviel, is dat oma zelf ook ergens een oud lijntje had, van jaren terug, en dat ze daar met kop en al niet meer bij kwam.
In onze ogen was ze geen centimeter gekrompen. Toch klopte de deurpost niet meer. Ergens tussen die oude streep en de vrouw die naast me stond, waren een paar centimeter verdwenen.
Dat zette me aan het denken. Bijna iedereen wordt kleiner met de jaren, en toch merken we het pas als een oude foto of een deurpost ons erop wijst. Je zakt niet van de ene op de andere dag in. Het gaat zo traag dat je het mist.
De vraag is dus: waar gaan die centimeters heen? En belangrijker, kun je er iets aan doen? Hieronder lees je waarom je krimpt als je ouder wordt, hoeveel normaal is, en wat je vandaag al kunt veranderen om langer rechtop te blijven.
Waar je centimeters naartoe gaan
Je lengte hangt aan drie dingen die alle drie langzaam veranderen: je wervelkolom, je botten en de spieren die je overeind houden.
Begin bij je rug. Tussen je wervels zitten schijfjes, de tussenwervelschijven, die voor een groot deel uit water bestaan. Ze werken als kussentjes. Met de jaren verliezen die kussentjes vocht en worden ze platter. Tel dat op over je hele ruggengraat, en je verliest zomaar een centimeter of meer. Het is ook de reden dat je 's ochtends net iets langer bent dan 's avonds: overdag druk je die schijfjes een beetje in.
Dan je botten. Vanaf een jaar of 35 breekt je lichaam botweefsel iets sneller af dan het nieuw aanmaakt. Bij sommige mensen gaat dat zo ver dat wervels een beetje inzakken. Zulke inzakkingen kosten lengte en geven soms een bollere rug. Je ziet het aan mensen bij wie het hoofd met de jaren langzaam naar voren kruipt.
En dan de spieren. Vanaf je veertigste verlies je geleidelijk spiermassa, iets wat je ook terugziet bij spiermassaverlies bij het ouder worden. Zwakkere rug- en buikspieren houden je minder goed rechtop, dus je zakt sneller in een kromme houding. Je bent dan niet echt korter geworden, maar je staat wel lager. Dezelfde stijfheid die je 's ochtends voelt speelt hierin mee, zoals je leest bij stijve spieren en ouderdom.
Hoeveel krimp je als je ouder wordt?
Een beetje krimpen hoort er gewoon bij. Grof gezegd verliezen de meeste mensen ongeveer een halve tot hele centimeter per tien jaar vanaf hun veertigste. Dat lijkt weinig, maar het stapelt op.
Na je zeventigste gaat het meestal sneller. Veel mensen zijn tegen hun tachtigste zo'n vier tot vijf centimeter korter dan op hun hoogtepunt rond hun twintigste. Bij de een blijft het bij een paar millimeter per jaar, bij de ander valt het duidelijker op.
Vrouwen krimpen gemiddeld iets meer dan mannen. Rond de overgang daalt de botdichtheid sneller, waardoor wervels eerder kunnen inzakken. Dat is een van de redenen dat je kromme ruggen vaker ziet bij oudere vrouwen dan bij mannen van dezelfde leeftijd.
Wat telt, is het tempo. Een paar millimeter per jaar is gewoon. Zak je in korte tijd een paar centimeter, dan is dat geen detail meer, en daar kom ik verderop op terug.
Meet je eigen lengte eerlijk
Wil je weten of jij krimpt, dan is het aardig om jezelf te volgen. Doe het dan wel steeds op dezelfde manier, anders meet je vooral ruis.
Meet 's ochtends, kort na het opstaan. Overdag pers je je tussenwervelschijven in, waardoor je 's avonds tot een centimeter korter bent dan bij het ontbijt. Dat verschil is normaal en zegt niets over veroudering. Het hoort gewoon bij een dag op de been.
Ga met je hielen, billen en schouders tegen een muur staan, kin licht ingetrokken, en laat iemand een potlood plat op je kruin leggen. Zet er een datum bij, net als op de deurpost van vroeger. Herhaal het eens per jaar, op hetzelfde moment van de dag.
Eén meting zegt niets. Een rij metingen over de jaren laat je het tempo zien, en juist dat tempo is wat je wilt weten.
Zo houd je je centimeters langer vast
Je kunt het krimpen niet helemaal stoppen, maar je kunt het flink afremmen. En een rechtere houding scheelt vaak al zichtbaar lengte, los van wat je botten doen.
Een paar dingen die echt verschil maken:
- Train je spieren met weerstand. Twee keer per week iets zwaars tillen, of dat nu halters, elastieken of je eigen lichaamsgewicht zijn, houdt je botten en je rugspieren sterk.
- Eet genoeg eiwit. Spieren en botten hebben bouwstof nodig. Lukt dat niet vanzelf, kijk dan eens naar hoeveel eiwitten je per dag nodig hebt als je ouder wordt.
- Zorg voor je calcium en vitamine D. Zuivel, groene groenten en wat zon of in de winter een supplement helpen je botten op peil te blijven.
- Werk aan je houding. Rechtop zitten en je buik- en rugspieren aanspannen traint precies de spieren die je lengte bewaken. Een goede balans hoort daarbij, iets wat je kunt checken door op één been te staan.
- Blijf bewegen en rook niet. Roken versnelt botverlies, en veel stilzitten laat spieren sneller wegsmelten.
Benieuwd hoe jouw lichaam ervoor staat, los van wat de weegschaal en de meetlat zeggen? De gratis bioleeftijdtest geeft je in twee minuten een breder beeld van je vitaliteit.
Je hoeft niet alles tegelijk te doen. Begin met het stuk dat je het makkelijkst volhoudt, want een gewoonte die blijft, wint het altijd van een plan dat je na een week laat vallen.
Wanneer kleiner worden een signaal is
Langzaam krimpen is normaal. Snel krimpen is dat niet.
Zak je in een jaar of twee een paar centimeter, krijg je plotseling rugpijn, of valt het je op dat je rug snel boller wordt, bespreek dat dan met je huisarts. Soms wijst het op botontkalking, en daar valt iets aan te doen als je er op tijd bij bent. Betrouwbare uitleg daarover vind je bij Thuisarts.nl over botontkalking.
Dit is geen reden om bij elke millimeter te schrikken. De meeste mensen krimpen rustig en zonder klachten. Zie het eerder als een reden om af en toe je lengte te laten meten bij de huisarts of de apotheek, zodat je het tempo in de gaten houdt.
Een meetlat vertelt trouwens maar een deel van het verhaal. Hoe stevig je staat, hoe soepel je beweegt en hoe snel je herstelt, zeggen vaak meer over je veroudering dan je lengte alleen. Je kunt die dingen zelfs inschatten zonder prikken, zoals je leest bij je biologische leeftijd zonder bloedtest.
Van krommer naar rechter
Een buurvrouw van me, ergens in de zeventig, klaagde dat al haar broeken ineens te lang leken. Ze dacht dat de wasmachine ze had opgerekt. In werkelijkheid was zij een stukje gezakt, niet de stof.
Ze is toen begonnen met twee keer per week een uurtje bij een groepje dat met lichte gewichten en rekoefeningen werkt. Niet om records te breken, gewoon voor de lol en de gezelligheid. Haar oude lengte kreeg ze er niet mee terug, dat kan ook niet. Maar haar houding veranderde zichtbaar. Ze stond weer rechter, liep zekerder, en die broeken pasten opeens weer.
Dat is precies het stuk dat in je eigen hand ligt. De kalender schrijft een deel van het verhaal, maar hoe rechtop je erdoorheen loopt, bepaal je voor een groot deel zelf.
Vitale groetjes, Katja Callens
Veelgestelde vragen
Hoeveel krimp je als je ouder wordt?
De meeste mensen verliezen ongeveer een halve tot hele centimeter per tien jaar vanaf hun veertigste. Na je zeventigste gaat het vaak sneller. Tegen je tachtigste ben je zomaar vier tot vijf centimeter korter dan op je hoogtepunt rond je twintigste. Dat is een gemiddelde, geen wet. De een merkt er nauwelijks iets van, de ander een stuk meer.
Op welke leeftijd begin je te krimpen?
Meestal ergens rond je veertigste, al is het dan nog zo weinig dat je het niet merkt. Je tussenwervelschijven verliezen vocht en je botdichtheid neemt langzaam af. Het zichtbare verlies komt bij de meeste mensen pas na hun zestigste of zeventigste, als die kleine beetjes zich hebben opgestapeld.
Krimpen vrouwen meer dan mannen?
Gemiddeld wel. Rond de overgang daalt bij vrouwen de botdichtheid sneller, waardoor wervels eerder kunnen inzakken. Daardoor verliezen vrouwen over hun hele leven vaak wat meer lengte dan mannen. Sterke spieren, genoeg calcium en vitamine D en regelmatig bewegen remmen dat bij iedereen af.
Kun je krimpen tegengaan?
Helemaal stoppen lukt niet, maar afremmen zeker wel. Krachttraining, genoeg eiwit, calcium en vitamine D en aandacht voor je houding houden je botten en rugspieren sterker. Veel mensen winnen daarnaast zichtbaar lengte terug door simpelweg rechter te gaan staan, want een flink deel van het verlies zit in een ingezakte houding, niet in de botten zelf.
Is kleiner worden een teken van osteoporose?
Niet altijd, maar snel of fors lengteverlies kan er wel op wijzen. Verlies je in korte tijd een paar centimeter, krijg je rugpijn of wordt je rug duidelijk boller, laat het dan nakijken bij je huisarts. Langzaam en zonder klachten krimpen hoort meestal gewoon bij het ouder worden.
Ontdek jouw biologische leeftijd
Doe de gratis test en krijg binnen 2 minuten persoonlijke inzichten over je gezondheid en vitaliteit
Start de Test NuAndere gratis zelftests
Van dezelfde makers. Allemaal gratis, zonder account en zonder bloedprik.
- ADHD Zelftest Herken je de kenmerken van ADHD bij jezelf?
- Slaaptype Scan Ochtendmens of avondmens, en wat dat betekent voor je dag.
- Vitaminemeter Welke vitaminetekorten passen bij jouw klachten?
- Bewegingstest Hoe soepel zijn je gewrichten en hoe sterk zijn je botten?
- GlowScore Wat is de leeftijd van je huid?
- Detoxen Online Wat detoxen wel en niet doet voor lever, darmen en nieren.